Na powstawanie odleżyn wpływa długotrwała pozycja leżąca, charakterystyczna dla osób chorych, starszych (unieruchomionych lub poruszających się z trudem). Specjalne materace przeciwodleżynowe zapobiegają powstawaniu lub ograniczają powstawanie odleżyn. Sprawdź, na jakiej zasadzie działają.

Konstrukcja i działanie materacy antyodleżynowych

U osób chorych lub starszych na skutek długiego leżenia w tej samej pozycji dochodzi do ucisku tkanek miękkich do kości, a tym samym do powstania odleżyn. Materac odleżynowy to kolejny przykład wpływu materacy na nasze zdrowie (pisaliśmy o tym w osobnym artykule). Pełni on wręcz funkcję specjalistycznego sprzętu medycznego.

Rolą materacy przeciwodleżynowych jest rozkładanie wspomnianego nacisku na większą powierzchnię ciała (ich zasługą jest także poprawa ukrwienia tkanek i termowentylacja skóry). Dzięki temu różne punkty ciała (zamiast wciąż tych samych) na przemian stykają się z powierzchnią materaca. W ten sposób tworzy się dla chorego warunki, w jakich leży zdrowy człowiek, który samodzielnie automatycznie często zmienia pozycję w czasie snu.

Wszystko odbywa się na zasadzie zmiennego ciśnienia. Podłączona do materaca specjalna pompa zasilająca (będąca jednocześnie panelem sterującym) tłoczy do jego komór na przemian różną ilość powietrza o różnej wartości ciśnienia. Tutaj ważna jest budowa materaca, oparta na poprzecznych rzędach komór, umożliwiających naprzemienny przepływ powietrza. Materac zapewnia cykliczną zmianę punktów podparcia (w czasie gdy jedne komory się napełniają powietrzem, z innych powietrze uchodzi), chroniąc części ciała najbardziej narażone na powstawanie odleżyn. Efekt działania materaca można porównać do nieustannego delikatnego masażu.

Rodzaje materacy przeciwodleżynowych

W zależności od przypadku (m.in. stopnia rozwoju odleżyn, wagi chorego) poleca się stosowanie różnych rodzajów materacy. Najpopularniejsze są materace bąbelkowe i rurowe. Znajdziemy je w każdym sklepie z materacami.

Materace bąbelkowe:

  • polecane do opieki krótkoterminowej, w profilaktyce odleżyn lub we wczesnej fazie powstawania odleżyn,
  • odznaczają się trwałością do 12 miesięcy (są wrażliwe na środki chemiczne),
  • wykonane z wytrzymałego PCV, odporne na rozdarcia, proste w obsłudze,
  • ich konstrukcja pozwala na położenie ich bezpośrednio na łóżko lub materacu (także materacu rehabilitacyjnym),
  • ich średnia grubość to 10-12 cm,
  • przeznaczone są dla chorych o wadze do 90 kg,
  • jest to najtańsze rozwiązanie.

Materace rurowe:

  • polecane do opieki długoterminowej, w leczeniu odleżyn,
  • bardziej elastyczne, wytrzymałe (wykonane z lepszej jakości materiału czyli medycznego poliuretanu), przyjemne w użytkowaniu. Ich okres przydatności wynosi nawet kilka lat,
  • są to modele wyższe od bąbelkowych (lepiej chronią przed kontaktem z podłożem), ich średnia grubość to 14-20 cm,
  • przeznaczone są dla chorych o wadze do 130 kg,
  • są jednak droższe od modeli bąbelkowych.

W leczeniu odleżyn stosuje się też specjalne materace piankowe. Posiadają one charakterystyczne wycięcia w kształcie gofra (sześcienne wypustki). Dopasowują się one do kształtu ciała i zapewniają dobrą wentylację między powierzchnią materaca a ciałem chorego.

Różnica między tradycyjnymi materacami kieszeniowymi, a odleżynowymi jest zasadnicza. Te pierwsze nie sprawdzą się w przypadku osób leżących. Pamiętajmy też, że w najcięższych przypadkach już istniejących odleżyn (np. gdy dochodzi do odsłonięcia kości krzyżowej) zastosowanie materaca przeciwodleżynowego nie jest wystarczające. Wówczas konieczna jest też pomoc chirurga i farmakoterapia.